8 јануари, 2021 г.
На денешен ден пред точно 90 години во Охрид е роден познатиот македонски писател и поет Видое Видически.
Слободно може да остане запишано дека Видически уште за време на животот остави зад себе силен печат како неодминлив автор и хроничар на градот Охрид преку пишаната реч.
Јавноста во земјава и надвор од неа ќе се сеќава на неговото богато творештво врзано за Охрид но и како на познат општественик и основач на низа институции од областа на културата во Охрид и регионот.
Видое Видически е роден во Охрид, во 1931 година. Зад себе има богат и разновиден опус како поет, раскажувач и драмски автор. Во поезијата дебитираше со стихозбирката „Сини питоми утрини“ во 1959 година. Потоа ги објави поетските книги „Вечерен пејзаж од градот“, „Песни за потопот“, „Кажување на задоцнетиот пророк“, „Вие“ и „Биље крај езерото“,стихозбирка „Новите дотеци“. Ќе остане запаметен по романите за деца: „Големата шума“, „Цревните рози“ како и „Таинствени води“, ТВ серијата „Големата шума“.
Неговата поезија преведувана е на италијански, француски, руски, турски и романски јазик. Автор е на збирката раскази „Заробеници на вечерните игри“ и на драмите „Бреговите се немирни“ и „Балада за орканата“.
Бил основач и прв директор на Радио Охрид, директор на Домот на културата во Охрид, еден од основачите на „Охридско лето“ и негов раководител, како и покренувач на манифестацијата „Прличеви беседи“.
Еден период бил и вршител на должноста директор на тогашната Градска а сега НУ Библиотека „Григор Прличев“ во Охрид.
За своето творештво е добитник на низа признанија, меѓу кои Наградата на РТС на Струшките вечери на поезијата, Наградата за најдобра книга меѓу два саема, Седмоноемвриската награда на Охрид, и наградата на „Дијалог“ за најдобра поетска книга во 2009 година.
Видое Видически во 2018 година беше добитник на наградата „Книжевно жезло“, што Друштвото на писателите на Македонија ја доделува за поетски опус со високи естетски вредности. Во 2018 година Видически ја доби највисоката општинска награда за животно дело Св. Климент Охридски – Патронот на Охрид.
Неговиот колега и семеен пријател м-р Разме Кумбаровски од Струга непосредно по смртта на Видически објави текст за него и неговото творештво во култниот „Лик“ на Нова Македонија. Ви го предаваме во целост во чест на покојниот Видически кој во 2019 беше прогласен и за почесен член на нашата НУ Библиотека „Григор Прличев“ во Охрид.
Тоj син летопис и недоглед
Збогување со Видое Видичевски (1931-2020)
Животот како да беше облагороден и обдарен со дарбина и пламен, со флори и сетила до немирните брегови и вечерниот пејзаж на неговиот роден град Охрид. Сѐ постоеше како почеток и крај, како земско пеење на срцето и раскошот на богатата Пирова гозба и лирска соната. Неговиот цветен балкон се извишуваше како послание токму во срцето и душата на охридската чаршија и сенилност и беше преполн со најубави цветни мириси и заслади за душата, елегиска и епска. Го раскопуваше и гаеше зборот, таинствениот изуст и ономатопеја на скриената методологија и аура. Медитерански им се восхитуваше на полињата житни, на бунарот полн со човекови житници и дарбата што можеше како летописание да се запише и освои во литературата. Езерото му претставуваше и завет и извор и вруток и свет и врв и нишка и бисерно грло низ кое се нанижуваа неговите радувања и празнувања.
Поетот како да се раѓаше пред Големата шума и здивот на неговата прва книга „Сини питоми утрини“ (1959). И муграта и бликот раскошно ги откриваа цутот и блажените мириси и ароми на целиот тој бескраен син колорит и откровение. Прометејски ги расејуваше и изустуваше низите, сликите и глетките на неговиот чудесен каријатиден дар на синото окно и бескрајот на хоризонтот и Свети Наум. Постојано широко и бескрајно го отвораше прозорецот. Посакуваше душата да му биде исполнета со завети и шепоти од лаврови листови и брановите на неговиот Аквариус, на таа летна сцена и секавица што неговиот син Буде ја одржуваше како ореол или „културен натпревар“. Така, орално ја согледуваше таа Прличева Сердарија и спрега на мајчиниот јазик и татковите писанија и мисли.
Така се будеа тие негови питомини и сини утрини на поетот вознесен и трубадурски. Својата рана и болка ги лекуваше со посевината, со мед и вокалот на птиците преселници, со протокот и бистриот извор на долината и подножјето на селото и реката рајска. Пленуваше таа негова книжевна рудина и леа, тоа плодно и раскошно негово македонско плодородие и виножито. Неговата работна маса и сина мастилница беа исполнети со многу книги, ракописи и страници на воздишките засладени. Бдееше таа негова творечка и недогледна тријада, недоглед и неспокој како поет, раскажувач, орач, воин, драматург, детски автор, вокативен имагинарец, говорник и запишувач на модулациите од секојдневниот простор на времето. Неговата анатомска и онтолошка тага се прелеваше со космичките вибрации и тонови на домашното огниште, на животот нов и „челикот што се калеше“ (по Островски) со пот и постулатите од неговата лирска и нежна поетика и душа.
Неговиот хороскопски знак јарец се откриваше како заробеник и заточеник на своето роднокрајно копје и далга. Еруптивен, неуморен и силен беше тој негов творечки оган и муза. Воспевен и многу длабок. Видое Видичевски беше темелник и основач на многуте меѓународни манифестации: „Охридско лето“, „Струшките вечери на поезијата“, „Прличевите беседи“, Историскиот архив, Градската библиотека, Радио Охрид… Тој негов сензибилен приод и јазик, плејдано се облагородуваше со кладенците и бујниот тек и шум на распосланиот син свет и шарениот килим на раздените и милувањата.
Разме Кумбаровски
НУ Библиотека
